ترامپ چرا پیروز جنگ با ایران نیست؟
سه ماه از آغاز جنگ تحمیلی سوم (عملیات خشم حماسی) میگذرد، اما برخلاف ادعای ترامپ مبنی بر «پیروزی قاطع و تاریخی»، گزارشهای اطلاعاتی آمریکا، دادههای اقتصادی جهانی و نظرسنجیهای میدانی تصویری کاملاً متفاوت ارائه میدهند: برنامه هستهای نابود نشده، تنگه هرمز در کنترل ایران است، قیمت بنزین در آمریکا از ۵ دلار عبور کرده و محبوبیت رئیسجمهور این کشور به ۳۴ درصد سقوط کرده است.
به گزارش روابط عمومی نیروی پدافند هوایی ارتش، در جنگهای قرن بیستویکم، پیروزی دیگر با تعداد بمبها سنجیده نمیشود، بلکه با دستیابی به اهداف سیاسی تعریف میگردد. از همین روست که هیچکس ترامپ را پیروز جنگ با ایران نمینامد.
از نخستین ساعات عملیات نظامی علیه ایران، دولت ترامپ با تمام قوا تلاش کرد روایت «پیروزی قاطع و تاریخی» را در رسانهها و افکار عمومی جا بیندازد. اما سه ماه پس از آغاز درگیری، واقعیت چیز دیگری میگوید.
۱. شکست اول: برنامه هستهای؛ تأخیر موقت، نه نابودی
ترامپ مدعی نابودی کامل تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان شد، اما ارزیابی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) و گزارشهای ماهوارهای نشان داد:
- آسیبها عمدتاً به سازههای سطحی محدود بود.
- بخشهای کلیدی زیرزمینی و سانتریفیوژهای پیشرفته سالم ماندند.
- برنامه غنیسازی ایران تنها بین ۶ تا ۱۸ ماه به تأخیر افتاده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اعلام کرد دیگر قادر به ردیابی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا خلوص ۶۰ درصد نیست. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، علناً اعتراف کرد واشنگتن از مکان دقیق این ذخایر بیخبر است.
۲. شکست دوم: تنگه هرمز؛ سلاح اقتصادی قدرتمند در دست ایران
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، این وضعیت را «دادن یک سلاح کشتار جمعی اقتصادی به تهران» توصیف کرد. ایران عملاً کنترل عملیاتی بر تنگه هرمز را به دست گرفته و عبور کشتیها با محدودیت شدید و هزینههای اضافی همراه است. فرانک گاردنر از بیبیسی نوشت: «ایران از قفس خود بیرون آمده است.»
۳. شکست سوم: شوک اقتصادی به آمریکا و جهان
جنگ مستقیماً بر زندگی روزمره آمریکاییها تأثیر گذاشت:
- قیمت نفت خام از ۶۷ دلار به بیش از ۱۱۰-۱۲۰ دلار رسید (افزایش تا ۸۰ درصد).
- قیمت بنزین در چندین ایالت از ۵ دلار عبور کرد.
- هزینه بلیط هواپیما حدود ۲۰ درصد افزایش یافت.
- تورم ناشی از زنجیره تأمین انرژی، فشار بر خانوارها را تشدید کرد.
این در حالی است که ترامپ پیش از جنگ، بنزین زیر ۳ دلار را یکی از دستاوردهای اصلی خود میدانست.
۴. شکست چهارم: سقوط محبوبیت و شکاف عمیق سیاسی
نظرسنجیهای معتبر آمریکایی نشان میدهد:
- تأیید ریاستجمهوری ترامپ: ۳۴-۳۶ درصد (Reuters/Ipsos)
- تنها ۳۴ درصد از آمریکاییها از تصمیم حمله نظامی حمایت کردند
- تأیید عملکرد اقتصادی ترامپ به حدود ۲۳-۲۵ درصد سقوط کرد
اکثریت رأیدهندگان، بهویژه مستقلها، این جنگ را «تصمیم اشتباهی» ارزیابی کردهاند.
۵. تناقض روایی: ادعای پیروزی در برابر واقعیت تلخ
الجزیره و رسانههای دیگر به شکاف آشکار میان ادعاهای ترامپ و واقعیت پرداختهاند: ساختار قدرت در ایران همچنان پابرجاست، غنیسازی متوقف نشده، کنترل جدید بر تنگه هرمز اعمال شده و ذخایر اورانیوم تحویل داده نشده است.
۶. صدای منتقدان از درون سیستم
تحلیلگران نیویورک تایمز و CNN تأکید کردهاند دولت ترامپ از ابتدا فاقد استراتژی روشن برای پایان جنگ و مدیریت پیامدهای اقتصادی آن بوده است. کارشناسان نظامی نیز تابآوری ایران، استفاده مؤثر از جنگ نامتقارن و حمایت ضمنی روسیه و چین را فراتر از پیشبینیهای پنتاگون ارزیابی کردند.
جمعبندی: ماجراجویی پرهزینه بدون پیروزی استراتژیک
سه ستون اصلی توجیه جنگ — نابودی برنامه هستهای، بازگشایی امن تنگه هرمز و تقویت موقعیت اقتصادی آمریکا — یا محقق نشده یا با نتایج معکوس همراه بوده است. ایران با وجود آسیبها، توانست تابآوری خود را نشان دهد، اهرمهای جدید ایجاد کند و دشمن را از رسیدن به اهداف خود ناامید سازد.
در مقابل، آمریکا هزینههای هنگفت نظامی، اقتصادی و سیاسی پرداخت کرد و رقبای جهانیاش (روسیه و چین) از این بحران برای تقویت موقعیت خود بهره بردند. تاریخی که احتمالاً این ماجراجویی را به عنوان نمونهای از تصمیمگیریهای عجولانه و پرهزینه ثبت خواهد کرد.
