ابلاغ دستورالعملهای لازم برای شرایط جنگی/ سهگانههای پدافند غیرعامل در جنگ ترکیبی/ تابآوری مردم محاسبات دشمن را برهم زد
جانشین قرارگاه مردممحور سازمان پدافند غیرعامل کشور گفت: هدف اصلی دشمن از حمله به ایران، تضعیف ارکان نظام و ایجاد شکاف میان مردم و رهبری بود؛ اما پذیرش و اعلام آتشبس از سوی دشمن، شکست این استراتژی و ناکامی کامل او را در رسیدن به اهداف کلانش به روشنی اثبات کرد.
گروه دفاعی امنیتی دفاعپرسـ رحیم محمدی؛ جنگ تحمیلی دوم و سوم با محوریت رژیم صهیونیستی و ارتش تروریستی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت و بهواسطه آن هرچند رهبر امت اسلامی، تعدادی از فرماندهان و جمعی از مردم بیدفاع کشورمان به شهادت رسیدند و برخی از زیرساختهای کشورمان هم با پرتابههای متجاوزین تخریب شد و آسیب دیدند، اما با وجود این، ساختار جمهوری اسلامی ایران به دلیل داشتن پشتوانههای مردمی و نیز پراکندگی زیرساختهای حیاتی، بر خلاف پیشبینی دشمنان که انتظار داشتند نظام جمهوری اسلامی ایران همچون دولت ونزوئلا به سرعت سقوط کند، نظام اسلامی نهتنها توانست اقتدار منطقهای خود را حفظ کند، بلکه آن را ارتقاء هم بخشید.
البته در کسب برخی نتایج ضعفهایی هم وجود دارد، ولی در مجموع موضوع حماسهآفرینی مردم در دفاع از کلیت نظام جمهوری اسلامی ایران موجب شکست طرح اشغال کشورمان و عدم دستیابی به دشمن به اهداف خود و درخواستهای مستقیم و غیرمستقیم از سوی او برای پایاندادن به این جنگ تحمیلی شد؛ لذا با توجه به نقش مهم مردم در این تابآوری نظام جمهوری اسلامی ایران، خبرنگار دفاعپرس با حضور در سازمان پدافند غیرعامل کشور، گفتوگویی را با سردار «محمدعلی قمی» جانشین قرارگاه مردممحور سازمان پدافند غیرعامل کشور با موضوع مورد اشاره انجام داد که ماحصل این گفتوگو در ادامه آمده است.
دفاعپرس: چه مأموریتی برای قرارگاه مردممحور سازمان پدافند غیرعامل تعریف شده است؟
مأموریت و رسالت سازمان پدافند غیرعامل، مقابله با تهدیدات متنوع دشمن از جمله تهدیدات سایبری، الکترونیک، پرتوی، زیستی و … است که در این میان، یکی از آن تهدیدات، تهدیدات مردممحور است. حالا اگر بگوییم که همه آن تهدیدات هم معطوف به این موضوع میشود که مردم، خدمات به مردم، آرامش مردم و تابآوری آنها را هدف قرار میدهند تا بتوانند به خواسته خودشان برسند، گزاف نگفتهایم و این واقعیتی است که در طول سالهای گذشته با آن مواجه بودهایم؛ زیرا مردم هم بهعنوان پشتیبان انقلاب و هم بهعنوان صاحبان انقلاب، در مقابله با تهدیدات دشمن، ایستادند. به عبارت دیگر، مردم از ارکان اصلی پیروزی انقلاب اسلامی و ایستادگی در برابر انواع تهدیدات دشمنان تاکنون بودهاند. به همین دلیل، دشمن در طول این سالها همواره به دنبال اخلال در ارائه خدمات به مردم و ایجاد تغییر در باورهای آنها بوده است؛ لذا باید گفت مأیوسکردن مردم جزو اهداف ثابت دشمن است که با شیوههای مختلف به آن پرداخته است.
سهگانههای پدافند غیرعامل در جنگ ترکیبی
از همین رو، در سازمان پدافند غیرعامل شعاری داریم با عنوان «مردمیاری، مردمداری، مردمبانی» که در طول این سالها سعی کردیم آن را به عمل تبدیل کنیم؛ همچنان که امامین انقلاب اعتماد به مردم را در حد اعلی باور داشتند، برای ما نیز مردم در متن موضوع و حتی در برخی حوزهها اصل موضوع هستند. به همین علت در مجموعه قرارگاههای سازمان پدافند غیرعامل کشور، قرارگاه عملیاتی با عنوان «قرارگاه مردممحور» شکل گرفت که وظیفهاش هم رصد و پایش تهدیدات در حوزه مردم و هم تشخیص و دادنِ هشدارهای لازم است.
در قالب این قرارگاه در خصوص تداوم خدمات ضروری به مردم از سوی دستگاهها، دستورالعملهایی تهیه، تصویب و ابلاغ شده است تا اقدامات و تمهیداتی اندیشیده شده و خدمات در هیچ شرایطی برای مردم قطع نشود؛ لذا مأموریت قرارگاه مردممحور در قالب نظام عملیاتی صیانت از مردم به تصویب کمیته دائمی پدافند غیرعامل رسیده و به دستگاهها ابلاغ شده است.
برابر ماده ۱۴ این قانون، همه دستگاهها در حوزه تأمین نیازهای ضروری مردم، ارائه خدمات ضروری و تداوم خدمات ضروری مردم وظیفه دارند؛ البته ما هم راهبری و هدایت آن و هم اجرای مصوبات کمیته دائمی پدافند غیرعامل را پیگیری میکنیم؛ بر این اساس در طول مدت فعالیت قرارگاه مردممحور اقدامات خوبی را به برکت منویات امامین انقلاب و مسئولان، شاهد بودهایم.
دفاعپرس: امروزه ما شاهد هستیم که کشور با جنگ ترکیبی مواجه است؛ نقش این قرارگاه در این زمینه و لایههای دفاعی کشور چیست؟
در مجموع، اقداماتی که برای صیانت، حفاظت و حفظ داراییها انجام میشود، در راستای مأموریتهای ابلاغی است؛ البته باید توجه داشته باشیم که برای حفاظت، حراست و صیانت، ما سه لایه ایمنی، امنیت و دفاع داریم؛ لایه ایمنی میتواند هم فردی و هم در حوزه اجتماعی باشد که در لایه امنیت فردی و اجتماعی، متولی آن در حوزههای مختلف مشخص است. علاوه براین، یک لایه هم به نام دفاع داریم؛ دفاع نظامی از مرزها و مردممان در مقابله با جنگافزار نظامی دشمن حفاظت و صیانت میکند که متولی آن نیروهای مسلح هستند و در کنار آن، دفاع غیرنظامی یا همان پدافند غیرعامل را هم داریم؛ یعنی حفاظت از مردم در شرایط اضطرار، مصونسازی زیرساخت و استمرار خدمات ضروری که خط قرمز آن حفظ داراییهای مردم است؛ زیرا بزرگترین دارایی یک جامعه سرمایه نیروی انسانی، یا همان مردم هستند.
ابلاغ «طرح شهید حجازی»
دفاعپرس: قرارگاه چه دستورالعملهایی را در حوزه صیانت از مردم ابلاغ کرده است؟
برای صیانت از مردم، ما دستورالعملهای مختلفی را به دستگاهها ابلاغ کردیم. در همه دستورالعملهای صادره، نکته مشترک و مورد تأکید این است که دستگاه باید خودحفاظتی داشته باشد؛ یعنی هر دستگاه، اقداماتی را پیشبینی کند تا براساس آن، خدمترسانی به شهروندان متوقف نشود و تداوم کارکردها تضمین شود.
در همین زمینه مشخصاً چند دستورالعمل بهطور اختصاصی در حوزه صیانت از مردم ابلاغ شد. یکی از آن دستورالعملها، «طرح شهید حجازی» است که تأکید آن بر صیانت از مردم در شرایط اضطرار و جنگ است. این دستورالعمل تقریباً ۹ ماه قبل از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه ابلاغ شد. در واقع صیانت از مردم، نظام عملیاتی صیانت از مردم و پدافند مردممحور، موضوعاتی هستند که سالهای قبل به تصویب کمیته دائمی پدافند غیرعامل رسیده و ابلاغ شدند.
دفاعپرس: اشارهای به کمیته دائمی پدافند غیرعامل داشتید؛ درباره این کمیته توضیح بفرمایید.
عمر سازمان پدافند غیرعامل ۲۴ ساله است؛ اما قانون پدافند غیرعامل در بیستمین سال تشکیل سازمان پدافند غیرعامل، به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید که یک ماده واحده هم بیشتر ندارد؛ آنجا قانونگذار میگوید هدف از تشکیل سازمان پدافند غیرعامل چیست که از جمله تداوم خدمات ضروری برای مردم و اداره کشور، افزایش بازدارندگی و کاهش آسیبپذیری را آورده است. در تبصره یک ماده واحده قانون مورد اشاره میگوید کمیتهای به نام کمیته دائمی پدافند غیرعامل یا کارگروه دائمی پدافند غیرعامل وجود دارد که ریاست آن را رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بر عهده دارد.
قانونگذار اینجا دقیقاً همه دستگاهها را در خصوص پدافند غیرعامل مسئول میداند. بر این اساس، بالاترین مسئول اجرای پدافند غیرعامل در هر دستگاه، بالاترین مقام آن است؛ لذا قانونگذار، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح را بهعنوان رئیس کمیته دائمی پدافند غیرعامل مشخص کرده است؛ کمیتهای که اعضای دائمی آن شامل پنج وزیر شامل وزرای کشور، راه و شهرسازی، نفت، دفاع، اطلاعات و همچنین رئیس سازمان برنامه و بودجه است.
توجه به زیرساختهای اصلی در کمیته دائمی پدافند غیرعامل
وقتی وزرای کشور، نفت و راه و شهرسازی عضو کمیته مورد اشاره هستند، یعنی آن خدمات و زیرساختهای اصلی که برای یک کشور حائز اهمیت است، باید مورد توجه قرار گیرد؛ چون دستورالعمل و مصوبات کمیته دائمی برای همه دستگاهها لازمالاجراست و اگر این مصوبات را اجرا نکنند، مستنکف شناخته میشوند. به دلیل اهمیت حوزه مقابله با تهدیدات دشمن، قانونگذار آنجا هم وظایف سازمان پدافند غیرعامل کشور را مشخص کرده و هم یک مجموعه سیاستگذار را اینجا آورده که وزرا، فرماندهان ارشد نظامی، معاون رئیسجمهور، دادستان کل کشور و رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس هستند؛ این نفرات هم نظام عملیاتی و سیاستگذاریها کمیته را شکل میدهند.
دفاعپرس: نظام عملیاتی صیانت از مردم چه دستگاههایی را شامل میشود؟
یکی از نظامهای عملیاتی تصویبشده، «نظام عملیاتی صیانت از مردم» است که در قالب قرارگاه مردممحور فعالیت میکند. در همین راستا و با توجه به اهداف این نظام، دستورالعمل شهید حجازی و سایر دستورالعملهای مردممحور نقش و وظایف تمامی دستگاههای مرتبط با مردم در شرایط اضطراری از وزارت کشور، استانداران و فرمانداران گرفته تا دستگاههای ارائهدهنده خدمات ضروری مانند بانکها، مجموعه صنعت، معدن و تجارت، شرکت پخش و پالایش، دانشگاههای علوم پزشکی در حوزه درمان، پزشکی قانونی و شهرداریها بهدقت تعیین و ابلاغ شده است.
ابلاغ دستورالعملهایی برای شرایط جنگی
این مجموعه دستگاهها در شرایط عادی وظایف جاری خود را انجام میدهند و نیازی به تعیین تکلیف مجدد ندارند؛ اما دستورالعمل شهید حجازی مشخص کرده است که در صورت بروز شرایط جنگی، هرکدام از آنها مانند شهرداری یا بانکها دقیقاً چه وظیفهای بر عهده دارند. علاوه بر این، دستورالعملهای دیگری نیز مانند «دستورالعمل شهید آبشناسان» برای تداوم کارکرد نانواییها و «دستورالعمل شهید شاطری» در خصوص تأمین پناهگاهها و اسکان اضطراری و موقت در شرایط جنگی، ابلاغ شده است؛ چون ما برابر قانون وظیفه داریم از جان و داراییهای مردم صیانت کنیم؛ به همین منظور، برای مقابله با تهدیداتی که متوجه مردم است، تمهیدات لازم را اندیشیده، دستورالعملها را ارسال کردهایم و نظارت و پیگیری جهت اجرای دقیق آنها را بر عهده داریم.
دفاعپرس: در زمان بروز تهدید، هماهنگی بین دستگاهها چگونه انجام میشود؟
هنگام بروز تهدید، ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مختلف ضرورتی اساسی است. بر همین اساس، در «نظام صیانت از مردم» مسئولیت اصلی در سطح ملی بر عهده دولت قرار دارد؛ چرا که سازمان پدافند غیرعامل کشور صرفاً وظیفه سیاستگذاری، هدایت، راهبری و نظارت عالی بر اجرای مصوبات کمیته دائمی را دارد. در واقع، نقش ما مشابه پزشکی است که پس از رصد و پایش، درد را تشخیص داده و متناسب با آن، دارو و روند درمان را ارائه میدهد؛ یعنی ابتدا وجود تهدید شناسایی شده و سپس مشخص میشود که این تهدیدات در چه حوزههایی قرار دارند.
دو نظریه مواجهه با تهدید
البته برای کسب آمادگی در برابر تهدیدات، رزمایشهایی نیز برگزار میکنیم تا میزان آمادگی دستگاهها را نسبت به خدمات و اقداماتی که باید انجام دهند، بسنجیم. این رزمایشها به کشف و شناسایی آسیبها کمک میکنند؛ چرا که تهدید همواره وجود دارد و نمیتوان در برابر آن تسلیم شد. اصولاً در مواجهه با تهدید دو نظریه «تسلیم» و «مقاومت» مطرح است؛ تجربه نشان داده که هزینه تسلیم بسیار بیشتر از هزینه مقاومت است، اما زمانی میتوان مقاومت کرد که آسیبهای خود را برطرف کرده یا کاهش داده باشیم.
بهعنوان نمونه، دشمن در جنگ تحمیلی اخیر بارها تهدید به هدف قرار دادن زیرساختهای هستهای کشور میکرد که در صورت تحقق این تهدید، علاوه بر از دست رفتن بخشی از توانمندیهای هستهای، پیامد مستقیم آن برای مردم خطر نشت مواد رادیواکتیو بود. بر همین اساس، لازم بود تمهیداتی در این زمینه اندیشیده شود. از این روی، سه ماه پیش از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، رزمایشی پرتوی در استانهای اصفهان و قم بهدلیل وجود مراکز هستهای نطنز، فردو و UCF اصفهان برگزار کردیم و طی آن با بهکارگیری دستگاههای متولی در حوزههای درمان، تأمین امنیت، امداد و نجات و سایر بخشها، تمرینات لازم در منطقه به اجرا درآمد.
در سطح استانی، استاندار مسئول اجرای پدافند غیرعامل، رئیس شورای پدافند غیرعامل استان و همچنین فرمانده قرارگاه پدافند غیرعامل در استان است که فرمانده سپاه استان جانشینی آن را بر عهده دارد. هماهنگی میان دستگاههای مختلف از جمله آتشنشانی، هلال احمر، نیروی انتظامی، دانشگاه علوم پزشکی، هواشناسی و محیط زیست توسط استاندار انجام میشود تا در صورت وقوع حادثه، دستگاهها بتوانند بلافاصله یکدیگر را پیدا کرده و خدمات لازم را برای کاهش پیامدها ارائه دهند. در همین راستا، اگرچه در ۲۳ خرداد سال گذشته دشمن به زیرساختهای ما حمله کرد و آسیبهایی نیز وارد آورد، اما به دلیل آمادگیهای قبلی، پیشبینیها و تمهیدات اندیشیدهشده، حتی یک مورد پیامد جانی اعم از مصدوم یا شهید از مردم نداشتیم که این موضوع نشاندهنده اثربخشی هشدارها، تشخیصها، رزمایشها و هماهنگیهاست.
نقش پدافند غیرعامل در ادامه خدمترسانی در عسلویه
همچنین زمانی که دشمن آمریکایی-صهیونی در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، منطقه اقتصادی عسلویه را مورد هدف قرار داد، پیامد این اقدام برای مردم، حیاتیتر از خودِ حادثه بود. اصابت عسلویه بهعنوان زیرساخت انرژی و پتروشیمی میتوانست با نشت مواد شیمیایی جان مردم شهرهای اطراف را به خطر بیاندازد یا با قطع گاز، مردم را دچار مشکل کند. با این حال، به دلیل رزمایشی که در ۲۷ بهمن سال گذشته در این منطقه برگزار کرده بودیم، خسارت زیادی متوجه مردم نشد و پیشبینیهای ما مانع از آسیب جانی مردم و قطع روند خدماترسانی شد.
در نهایت، سازمان پدافند غیرعامل کشور در حوزه سیاستگذاری و هماهنگیهای بینبخشی میان دستگاهها نقشآفرینی میکند؛ بنابراین، دولت متولی اصلی است، وزارت کشور در حوزه مردممحور مسئولیت اجرایی دارد و در استانها نیز استانداران بهعنوان فرمانده قرارگاه مردممحور مسئولیت را بر عهده دارند؛ با این توضیح که فرمانده قرارگاه مردممحور وزیر کشور و سازمان پدافند غیرعامل کشور جانشین وزیر کشور در این حوزه نیز محسوب میشود.
دفاعپرس: نقش محوری مردم در لایههای دفاعی چگونه تعریف میشود؟
همچنانکه اشاره کردم، شعار ما «مردمیاری، مردمداری، مردمبانی» است. مردمیاری یعنی اگر حادثهای رخ داد و دشمن خانههای مردم را هدف قرار داد، مشخص باشد که چه خدماتی باید ارائه شود و مسئولیت آواربرداری با چه نهادی است؛ در این شرایط، شهرداریها، بخشداریها و بنیاد مسکن موظف به تأمین اسکان اضطراری و موقت و ارائه خدمات ضروری به مردم هستند. مردمداری نیز به این معناست که ارائه خدمات به مردم در هیچ شرایطی، از جمله خدمات پولی و بانکی، قطع نشود.
ما درگیر یک جنگ ترکیبی هستیم و در این نوع نبرد، دشمن همزمان با اقدامات نظامی، در سیستم بانکی ما نیز اخلال ایجاد میکند؛ از آنجا که ۹۷ درصد مراودات بانکی ما بهصورت الکترونیک و دیجیتال انجام میشود، این اخلال میتواند ارائه خدمات پولی و بانکی را با مشکل مواجه سازد. اگرچه به تعبیر قائد شهیدمان دشمن تمام تلاش و زور خود را به کار بست، اما به دلیل تمهیداتی که از قبل پیشبینی کرده بودیم، نتوانست به اهدافش برسد. به بیان دیگر، هرچند برای مردم زحماتی ایجاد شد، اما خدماترسانی و مراودات پولی و بانکی آنان هرگز قطع نشد. حتی در اقدام اخیری که چهار بانک اصلی کشور را مورد هدف قرار دادند، با وجود اهمیت این بانکها، موفق شدیم با پیامدهایی بسیار کم، چرخه خدمت به مردم را بازیابی کنیم و ارائه خدمات پولی و بانکی هم ادامه یابد که این مصداق واقعی مردمداری است.
بایدها و نبایدهای زمان جنگ
رکن سوم یعنی مردمبانی، به معنای حفاظت از مردم است. این حفاظت یا از طریق جنگافزار نظامی و توسط نیروهای مسلح مقتدر کشور انجام میشود یا از طریق مقابله با حملات سایبری صورت میگیرد. ما در این زمینه تمهیداتی اندیشیدهایم و وظایف دستگاههای مربوطه را در چنین شرایطی بهدقت تعیین کردهایم تا بر همان اساس اقدام کنند. در همین راستا، آموزش مردم نیز اهمیت ویژهای دارد؛ به همین منظور، بایدها و نبایدهای زمان جنگ در قالب کتاب آموزش عمومی برای آمادگی و دفاع در سایت «پایداری ملی» بارگذاری شده است.
علاوه بر آن، از طریق صداوسیما در قالب کلیپ و موشنگرافی، تریبون ائمه جمعه و برنامههای استانی توسط مدیران کل پدافند غیرعامل استانداریهای کشور موارد لازم بازگو شده است. ما مردمبانی را در حوزه مقابله با تهدیدات سایبری و الکترونیک به اجرا درآوردهایم؛ همچنین در ایام جنگ تحمیلی اخیر با ابلاغ «دستورالعمل شهید شاطری» جهت تأمین پناهگاه، اقدام مهم دیگری در این حوزه انجام دادیم؛ چرا که وجود پناهگاه برای مردم همواره یک ضرورت حیاتی بوده است.
دفاعپرس: به ابلاغ «دستورالعمل شهید شاطری» برای تأمین پناهگاه اشاره کردید؛ آیا پیشبینی نمیشد با توجه به تهدیداتی که در منطقه و اطراف کشورمان وجود دارد، نیاز به پناهگاه همچون دوران دفاع مقدس هشت ساله داریم؟
ما این موضوع را از قبل پیشبینی کرده بودیم؛ با این توضیح که تدوین دستورالعمل و سیاستگذاری بر عهده سازمان پدافند غیرعامل است، اما اجرای آن را باید دستگاههای اجرایی دنبال کنند که البته در این زمینه کم و کاستی داریم. با این حال، در حوزه پناهگاهها اگر بخواهیم منصفانهتر بررسی کنیم، تا پیش از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، شرایط کشور را خیلی به سمت شرایط جنگی نبرده بودیم.
چون آمریکاییها تا قبل از این جنگ، گزینههایی را که مدعی بودند روی میز یا زیر میز دارند، اولویتبندی میکردند که در لیست آنها گزینه نظامی در انتها قرار داشت و اولویت اول به حوزههای اقتصادی، سایبری و سپس سایر بخشها اختصاص داشت؛ اما در نهایت گزینه نظامی را به اجرا درآوردند. با وجود این، ما تقریباً ۹ ماه پیش از آغاز جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، دستورالعمل لزوم ساخت پناهگاه را تدوین و ابلاغ کرده بودیم.
ثبت بیش از ۱۰۰ پناهگاه به جای مانده از دوران دفاع مقدس هشتساله
بنابراین اگرچه از قبل شروع جنگ احداث پناهگاه پیگیری شد، اما ساخت آن نیازمند زمان بود. در این راستا، برخی از شهرداریها مانند شهرداری تهران ظرفیتها را شناسایی کردند و در این فرایند، بیش از ۱۰۰ پناهگاه به جای مانده از دوران دفاع مقدس هشتساله را در فضاهایی نظیر مدارس شناسایی و مشخصات آنها را ثبت کرده و در لیست پناهگاههای قابل استفاده قرار دادند.
برخی استانهای دیگر نیز حتی پناهگاههای موجود در استانداریها را احیا کرده بودند؛ اما با وجود این تلاشها، اقدامات انجامشده پاسخگوی جمعیت امروز نبود؛ نه اینکه پناهگاهی وجود نداشته باشد، بلکه ظرفیت آنها کفاف جمعیت فعلی را نمیداد؛ چرا که زیرساخت لازم برای وجود پناهگاه در تمام مراکز جمعیتی حتی در حد حداقلها نیز فراهم نشده بود
در این میان، برخی استانها ظرف چهار تا پنج روز یعنی پیش از پایان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، دست به اقدام زدند و با حداقل هزینه، جانپناههای انفرادی ساختند؛ این اقدام نشان داد که براساس ضرورت و تشخیص موجود، الگوهای فنی مورد نیاز تأمین و عملیاتی شد که امیدواریم با توجه به دستورالعمل صادرشده، همت شهرداریها و اعمال ضوابط جدید در احداث ساختمانها، به نقطهای برسیم که قابلیت و ظرفیت لازم جهت استفاده از پناهگاه و جانپناه برای مردم عزیز کشورمان بهصورت کامل فراهم شود.
دفاعپرس: چرا همانند دوران دفاع مقدس هشتساله که در زمان حملات هوایی، آژیر هشدار به صدا در میآمد، در این دو جنگ تحمیلی اخیر چنین موضوعی را شاهد نبودیم؟
حوزه اعلام هشدار وقوع حمله هوایی با پدافند هوایی ارتش و قرارگاه پدافند هوایی خاتمالانبیاء (ص) است؛ چرا که آنها امکانات رصد، شناسایی و اعلام وقوع حمله را در اختیار دارند. از سوی دیگر، دشمن نیز در این دو جنگ تحمیلی اخیر از تمام ظرفیتهای فناوری و تکنولوژی خود بهره میبرد. به همین دلیل، بنده به علت عدم اشراف کامل بر تمام جزئیات آن بخش، نظری در این زمینه ندارم.
راهاندازی سامانه هشدار برخط
با این حال، وظیفه ما راهاندازی سامانه هشدار بهصورت خط «هاتلاین» (یک خط تلفن مستقیم که غالباً برای اهداف خاصی مانند کمکهای اضطراری یا ارائه اطلاعات فوری استفاده میشود) بود که این کار را برای زیرساختها انجام دادیم. ما در تمامی استانداریها هم اتاق وضعیت و هم سامانه خط هاتلاین را راهاندازی کرده بودیم که از آن برای اطلاعرسانی سریع به مسئولان زیرساختها استفاده میشد. همین اقدام یکی از علل اصلی پایینبودن آمار شهدا در زمان اصابت زیرساختهای کشور مانند عسلویه بود؛ بنابراین سامانه هشدار یادشده به دلیل عملیاتیشدن، به خوبی بهکار گرفته شد و اگرچه شاید از ۱۰۰ درصد ظرفیت خود بهره نبرده بود، اما اقدامی بسیار ارزشمند و موفق بود.
اقدام دیگری که انجام دادیم، اعلام هشدار با بهرهگیری از مجموعه سامانه تلفن همراه بود که رزمایشی نیز برای آزمایش آن برگزار کردیم. در این روش، صرفنظر از اینکه گوشی تلفن همراه سیمکارت داشته باشد یا خیر، پیام هشدار بر روی آن صادر میشود. بر همین اساس، جهت آزمایش این قابلیت، با همکاری اپراتورهای تلفن همراه، رزمایشی را در سه استان بوشهر، کردستان و تهران انجام دادیم؛ زیرا معتقدیم استفاده از این ظرفیت برای سامانه هشدار گام بسیار مهمی است تا بتوانیم به مردم آموزش دهیم در صورت دریافت هشدار، چه اقداماتی را باید انجام دهند.
به بیان دیگر، حفظ جان مردم، تنها با احداث پناهگاه تأمین نمیشود؛ چرا که برخی از مردم در حال رفتوآمد با خودرو هستند و زمانی که هشدار را از این سامانه دریافت میکنند، از ماشین پیاده شده و بلافاصله جانپناهی برای خود پیدا میکنند. از این رو، این سامانه و اقداماتی که در این راستا در حال انجام است، حرکت بسیار مفیدی خواهد بود و امیدواریم که بتوانیم از این فناوری بهره لازم را ببریم. چنین سامانهای در برخی کشورهای دیگر نیز استفاده میشود و حتی کشورهایی هم که در شرایط جنگی قرار ندارند از آن بهره میبرند؛ بر همین اساس، هماکنون فعالسازی کامل این سامانه در دستور کار قرار دارد.
دفاعپرس: بفرمایید از ظرفیتهای مردمی چگونه استفاده میشود؟
در حوزه خدماترسانی از تمامی ظرفیتهای مردمی استفاده میشود و حتی در برخی موارد، مردم با رعایت اصول و توصیهها به ما کمک میکنند. بر همین اساس، ما در سازمان پدافند غیرعامل از توان و ظرفیت سازمانهای مردمنهاد، مجموعهها و انجمنهای علمی در استانهای مختلف بهره میبریم.
دفاعپرس: از گذشته چقدر درس گرفتید؟
ما باید بتوانیم از عملکرد گذشته عبرتها و درسهای لازم را فرا بگیریم؛ عبرت از کارهایی که باید انجام میدادیم، اما غفلت کردیم و آسیب آن را دیدیم و درس از اقداماتی که نتایج مثبتی به همراه داشتند. به همین منظور، مستندات و تجربیات و نیز درسآموختههای جنگ تحمیلی ۱۲ روزه را استخراج کردیم و توانستیم با شناسایی و رفع آسیبهای آن، در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه بهترین بهرهبرداری را داشته باشیم؛ چرا که هنر هر مجموعهای این است که از هر رویدادی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند.
«کاهش آسیبپذیری» و «مصونسازی زیرساختها»؛ مهمترین اهداف در پدافند غیرعامل
در پدافند غیرعامل، هدف اصلی «کاهش آسیبپذیری» و «مصونسازی زیرساختها» است. کاهش آسیبپذیری دقیقاً به معنای درسگرفتن از اقداماتی است که باید انجام میشد تا بر اساس آن بتوان آسیبها را بهدرستی شناسایی کرد. ما در تمام استانها «طرح جامع» تهیه کرده بودیم که یکی از بخشهای اصلی آن شناسایی همین آسیبها بود. بدون شک، تجربهنگاری و درسآموزی از جنگ تحمیلی ۴۰ روزه به ما کمک میکند تا آسیبهای باقیمانده را برطرف کرده و همزمان نقاط قوت خود را ارتقا دهیم.
اعتقاد راسخ ما این است که تا زمان جریانداشتن تفکر اسلام ناب محمدی (ص)، دشمنی با آن نیز از سوی استکبار و اسلام آمریکایی ادامه خواهد داشت. این دشمنی لزوماً به معنای جنگ نظامی نیست، بلکه میتواند در قالبها و شیوههای دیگری بروز کند؛ بنابراین شرط اصلی برای حفظ و ارتقای آمادگی کشور، بهرهگیری حداکثری از این تجربیات است.
تابآوری ملی؛ عامل برتری ایران بر آمریکا
دفاعپرس: به جهت اینکه شما سخنگوی سازمان پدافند غیرعامل هم محسوب میشوید، بفرمایید که در این دو جنگ تحمیلی اخیر چه میزان از خساراتی که به ما تحمیل شد، ناشی از عدم رعایت اصول پدافند غیرعامل بوده است؟
همانگونه که اشاره شد، دشمن از تمامی فناوریها، امکانات و تکنولوژیهای خود از جمله شبکههای اجتماعی، ظرفیتهای منطقهای و حتی پشتیبانی کشورهایی که به ظاهر اعلام بیطرفی کرده بودند، علیه ما استفاده کرد؛ اما علیرغم بهکارگیری تمام این ظرفیتها، ملت ما تابآوری و ایستادگی خود را در طول بیش از شش ماه به نمایش گذاشتند.
ما درگیر یک جنگ نامتقارن هستیم؛ جنگ نامتقارن به این معناست که دشمن از برخی ظرفیتهای فناوری برخوردار است که شاید ما در آن حوزهها کمبودهایی داشته باشیم، اما در مقابل، ما نیز از نقاط برتری بهرهمند هستیم که دشمن فاقد آنهاست؛ از جمله ایستادگی و مقاومت مردم و خالینکردن میدان، آن هم علیرغم برتری هوایی دشمن؛ البته درباره اینکه شیوه اجرا و رعایت اصول چقدر کامل بوده یا چه میزان مغفول مانده است، به دلیل در اختیار نداشتن آمار دقیق، نمیتوان اظهارنظر صریحی داشت.
در نهایت، هدف اصلی دشمن از انجام این حملات علیه کشورمان، تضعیف ارکان نظام و ایجاد شکاف میان مردم و رهبری بود؛ اما پذیرش و اعلام آتشبس از سوی دشمن، شکست این استراتژی و ناکامی کامل آنها را در رسیدن به اهداف کلانشان به روشنی اثبات کرد.
دفاعپرس: تابآوری ملت ایران در این جنگ چگونه ارزیابی میشود؟
در سال ۲۰۰۳ میلادی شاهد تجربیات کشور عراق بودیم و مشاهده کردیم که چه سرنوشتی برای صدام حسین رقم خورد و مردم آن کشور چگونه از نیروهای آمریکایی استقبال کردند. دشمن بر این باور بود که شرایط در ایران نیز به همان صورت خواهد بود؛ با این حال، اگرچه مردم ما با مشکلاتی مواجه هستند و در برخی زمینهها کاستیهایی وجود دارد، اما «ایستادگی و مقاومت» را بر «همکاری یا انفعال در برابر دشمن» ترجیح دادند.
در تحلیل این نبرد میتوان به دو محور و تابلوی اصلی اشاره کرد؛ نخست، تابلویی از جنایات آمریکاییها که در آن شاهد حمله دشمن به مناطقی همچون لامرد و میناب، تخریب پلها، به شهادترساندن رهبری و فرماندهان، هدف قراردادن انبار سوخت مردم و سایر جنایات هستیم. در مقابل، تابلوی دیگری وجود دارد که تابلو مقاومت و ایستادگی مردم است. بهعنوان نمونه، در راهپیمایی روز قدس سال گذشته، دشمن با حمله به یکی از مراکز انتظامی و به شهادترساندن بانویی که در آن نزدیکی حضور داشت، تلاش کرد که میان مردم حاضر در راهپیمایی رعب و وحشت ایجاد کند؛ اما این اقدام نتیجه عکس داد و مردم راهپیمایی را با اشتیاقی بیش از سالهای گذشته ادامه دادند.
حضور فرماندهان، مسئولان و شخصیتهایی همچون شهید علی لاریجانی (رحمتالله علیه) در این راهپیمایی نشان میدهد که این ملت، ملتی مقاوم و به تعبیر شهید حاج قاسم سلیمانی، «ملت امام حسین (ع)» هستند. قطعاً نقاط قوتی وجود دارد و تسلیمشدن هرگز در میان ما جایی ندارد؛ از این رو امیدواریم که بتوانیم این مسیر را به شایستگی ادامه دهیم.
انتهای پیام/ 231
