کپی برداری ترکیه از استراتژی موشکی ایران
ترکیه در نمایشگاه بینالمللی صنایع دفاعی SAHA ۲۰۲۶ در استانبول، از نمونه اولیه موشک بالستیک قارهپیمای «ییلدیریمخان» با برد ۶۰۰۰ کیلومتر، سرعت ۲۵ ماخ و قابلیت حمل کلاهکی به وزن ۳ تن رونمایی کرد؛ اقدامی که نشانه آشکار الهامگیری آنکارا از دکترین موشکی ایران و تجربیات جنگهای اخیر منطقه است.
به گزارش روابط عمومی نیروی پدافند هوایی ارتش، موشک ییلدیریمخان (به معنای «فرمانروای آذرخش») حاصل کار مرکز تحقیق و توسعه وزارت دفاع ترکیه است و طبق اطلاعات رسمی، در زمره موشکهای بالستیک قارهپیما (ICBM) طبقهبندی میشود.
وزیر دفاع ترکیه در این مراسم با تأکید بر اینکه «هیچکس شک نکند که اگر لازم باشد، بدون تردید از آن استفاده خواهیم کرد»، پیام روشنی درباره عزم آنکارا برای بهرهبرداری عملیاتی از این توانمندی ارسال کرد.
آموزههای جنگهای اخیر و خیزش به سوی خوداتکایی موشکی
تحولات پرشتاب منطقه، بهویژه جنگهای ۴۰ روزه و ۱۲ روزه که با میدانداری محور مقاومت در تقابل مستقیم با ائتلاف آمریکایی-صهیونیستی رقم خورد، اهمیت راهبردی توان موشکی بومی را برای همگان آشکار ساخت. در این نبردها، موشکهای نقطهزن و دوربرد ثابت کردند که میتوانند با عبور از پیچیدهترین سپرهای دفاع هوایی، ضربات جبرانناپذیری به زیرساختهای حیاتی دشمن وارد آورند.
تجربه موفق جمهوری اسلامی ایران در ساخت و توسعه یک زرادخانه موشکی بزرگ و کاملاً بومی، به روشنی نشان داد که راه امنیت از مسیر خوداتکایی و قطع وابستگی به تسلیحات وارداتی میگذرد. ترکیه نیز این درس راهبردی را به خوبی دریافت کرده است.
نگاهی فنی به ییلدیریمخان
رونمایی از این موشک هرچند هنوز به معنای تولید انبوه و استقرار عملیاتی نیست و صرفاً یک نمونه اولیه محسوب میشود، اما سیگنالهای فنی و راهبردی پرمعنایی به همراه دارد. دستیابی به یک موشک قارهپیما مستلزم بلوغ در فناوریهای دشواری چون پیشرانههای سوخت جامد پیشرفته، مواد کامپوزیتی مقاوم در برابر حرارت ورود مجدد به جو، سامانههای هدایت ترکیبی با دقت بالا و کلاهکهای مانورپذیر است.
در سیستمهای تسلیحاتی غربی به دلیل محوریت توسعه نیروی هوایی، این فناوریها چندان مطرح نبودهاند. حرکت ترکیه به سمت این فناوریها، خبر از احساس خطر و لزوم خارج شدن از الگوهای کلاسیک دارد.
انگیزههای پنهان: بیاعتمادی به ناتو و الهام از دکترین موشکی ایران
برای درک چرایی شتاب ترکیه باید به شکافهای عمیق درون پیمان ناتو، فشارهای سیاسی و تهدیدهای رژیم صهیونیستی نگریست. طی سالهای اخیر، رفتار خصمانه آمریکا، کارشکنیهای مکرر در فروش سامانههای دفاعی و چراغ سبز به تلآویو برای اقدامات بیثباتکننده، اعتماد آنکارا به تضمینهای امنیتی غرب را تا مرز فروپاشی پیش برده است. مقامات صهیونیستی مستقیماً ترکیه را به حمله نظامی تهدید میکنند.
از همین رو، ترکیه چاره را در درونزاکردن توان دفاعی خود دیده و از شواهد پیداست که مسیر ایران را به عنوان الگوی موفق خودکفایی موشکی دنبال میکند. ایران از دههها پیش با تکیه بر دانش بومی و علیرغم تحریمهای سنگین، برنامه موشکی خود را چنان پیش برد که ضمن تثبیت امنیت ملی، به الگویی برای کشورهای مستقل منطقه بدل گشته است.
ارزیابی پیامدها: مسابقه تسلیحاتی یا توازن بازدارنده؟
ورود ترکیه به باشگاه دارندگان فناوری موشکهای قارهپیما، رقابت تسلیحاتی در منطقه را تشدید خواهد کرد. اما ریشه این رقابت را نه در اقدام کشورهای مستقل، که در سیاستهای تجاوزکارانه واشنگتن و تلآویو باید جستجو کرد. زمانی که یک رژیم اشغالگر با تهدیدهای علنی، امنیت کشورهای دیگر را هدف میگیرد، طبیعی است که کشورها برای حفظ موجودیت خود به ابزارهای بازدارنده متقابل روی آورند.
قدرت موشکی ایران نشان داد که یگان موشکی به دلیل امکان پراکندگی گسترده قابل سرکوب نیست. دکترین موشکی ایران با پیشبینی بدترین سناریوهای نظامی و تحت بمبارانهای مداوم قدرتهای جهانی، ضمن حفظ توان عملیاتی، ضربات جبرانناپذیری به ائتلاف دشمن وارد کرد.
جمعبندی: خیز ترکیه برای باشگاه بالستیکسازها
رونمایی از موشک ییلدیریمخان نماد گذار منطقه از وابستگی به ناتو و آمریکا به خوداتکایی دفاعی است. این نمونه اولیه اگرچه راه درازی تا تبدیل شدن به یک سلاح عملیاتی دارد، اما به خوبی نشاندهنده خیزش علمی و صنعتی ترکیه و درسگیری صحیح این کشور از تحولات امنیتی منطقه، بهویژه از تجربه درخشان ایران در عرصه موشکی است.
آنچه امروز خاورمیانه شاهد آن است، تولد نظمی جدید است که در آن دیگر نمیتوان با تکیه بر زرادخانههای وارداتی و پیمانهای ازهمگسیخته، امنیت را تضمین کرد. در این نظم، ندای خودباوری از تهران تا آنکارا طنینانداز شده و سلاحهای ساخت داخل، ضامن بازدارندگی در برابر ماجراجوییهای متجاوزان خواهند بود.
